Lãi suất thấp có mục tiêu làm giảm gánh nặng nợ nần, giảm tiết kiệm, khuyến khích chi tiêu và hồi sinh nền kinh tế.Thế những lãi suất thấp ảnh hưởng tiêu cực lên thị trường tài sản. Bằng việc giảm chi phí đầu cơ, lãi suất thấp góp phần tạo ra bong bóng.

Dù cho đến nay có tin tốt rằng tình hình đã cải thiện, cũng nên theo dõi chặt chẽ tâm lý thích rủi ro của nhà đầu tư. Cuộc tìm kiếm lợi tức, yếu tố khiến thị trường bùng nổ vào năm 2005, 2006 và đầu 2007 nay dường như đang trở lại.

Nhà đầu tư cá nhân, sau khi quá thất vọng với nguồn lợi tức thu được từ khoản tiền tiết kiệm trong ngân hàng, nay lại dành sự chú ý đến trái phiếu doanh nghiệp. Một tổ chức quản lý quỹ của Anh, theo báo giới đưa tin, thu được 1,6 tỷ USD/tháng.

Nhà đầu tư hy vọng rằng các tổ chức quản lý quỹ trên đã chọn các trái phiếu một cách khôn ngoan. Standard & Poor’s, một cơ quan xếp hạng tín dụng, thông báo rằng số lượng công ty vỡ nợ trong năm 2009 đã bằng cả năm 2008. Tỷ lệ vỡ nợ doanh nghiệp tháng 5/2009 là 7,29%, tỷ lệ này có thể lên mức 14,3% vào năm 2010. Danh sách “đen” của S&P hiện nay có khoảng 290 công ty với tổng số nợ 370 tỷ USD, nhóm công ty này có khả năng sụp đổ rất lớn.

Các ngân hàng lại ưa thích rủi ro hơn bao giờ hết. Khi xem xét tình hình lĩnh vực ngân hàng đầu tư vào ngày 15/06, JP Morgan cho biết các ngân hàng đối thủ, trong mong muốn giành lại thị phần, đang tự nguyện thực hiện nhiều hợp đồng với mức giá “hết sức thiếu trách nhiệm”

Điểm sáng duy nhất trong đám mây mù hiện nay là những công ty lớn đã có thể tận dụng sự quan tâm của nhà đầu tư để hút được tiền trên cả thị trường trái phiếu và thị trường chứng khoán. J. Sainsbury, một tập đoàn siêu thị của Anh, đã huy động thành công 445 triệu USD vào ngày 17/06 để có tiền cho các kế hoạch mở rộng. Tập đoàn này sẽ không thể làm được điều đó nếu chỉ cách đây 3 tháng.

Tất cả những yếu tố trên khiến thị trường nghĩ rằng thời kỳ tệ nhất của khủng hoảng đã qua. Thị trường chứng khoán từ tháng 3/2009 cho đến giữa tháng 6/2009 tăng điểm không ngừng. Theo ngân hàng Pháp Société Générale, tính trong khoảng thời gian 14 tuần tính đến hết ngày 12/06, chỉ số MSCI của TTCK thế giới tăng 13 tuần – chuỗi thời gian tăng điểm dài nhất từ 12/1999. Điều này cũng khiến người ta cho rằng đáy suy giảm của kinh tế thế giới đã được thiết lập trong quý 1/2009 và kinh tế toàn cầu sẽ hồi phục trong nửa sau của năm.

Sự tự tin về nền kinh tế, thị trường chứng khoán ngày một tăng cao. Chuyên gia chiến lược thị trường tại Citigroup cho rằng thế giới dường như đang chuyển từ lo lắng về Đại Suy thoái sang Cuộc thoái lui lớn.

Sự chuyển dời này liệu có dựa trên thực tế không? Không phải tất cả số liệu kinh tế thời gian gần đây đều tích cực. Chỉ số sản xuất khu vực New York tháng 6 giảm. Xuất khẩu của Đức trong tháng 4/2009 giảm 4,8% so với 1 tháng trước.

Số liệu tương tự từ lĩnh vực sản xuất công nghiệp Mỹ và châu Âu cũng u ám. Sản lượng thép nội địa Mỹ giảm 47% so với 1 năm trước, tần suất vận chuyển bằng đường xe lửa trong tháng 5/2009 thấp hơn 25% so với 1 năm trước. Đại diện ngành ngân hàng cho biết giám đốc điều hành các ngân hàng lớn nhất không lạc quan về sự tồn tại của những chồi xanh phục hồi như thị trường hiện nay.

Thật nguy hiểm khi các nhà hoạch định chính sách kinh tế đã dành sự quan tâm đến việc cứu thị trường tài chính hơn là nền kinh tế. Ông Tim Lee của Economics cho rằng các nhà hoạch định chính sách kinh tế thực ra đang khiến lạm phát ngày một trầm trọng hơn. Hoạt động kinh doanh ngoại hối (mượn tiền từ một quốc gia với mức lãi suất thấp và dùng nguồn tiền này đầu tư vào đồng tiền của một quốc gia khác với mức lãi suất cao hơn) đã trở lại.

Bong bóng có thể đang dần xì hơi. Nhà đầu tư quan tâm trở lại đến trái phiếu chính phủ: mức lợi tức đối với trái phiếu chính phủ Mỹ thời hạn 10 năm giảm từ mức đỉnh cao 3,93% vào ngày 10/06 xuống mức 3,67% một tuần trước đây. Nhà đầu tư bắt đầu nhận ra ngay cả khi đáy suy giảm đã được thiết lập, triển vọng năm 2010 vẫn hết sức u ám.

Cuối cùng, vấn đề tồn tại từ đầu cuộc khủng hoảng nay vẫn còn. Tỷ lệ không trả được nợ đối với các khoản thế chấp đang tăng lên. Ngân hàng Trung ương châu Âu công bố các ngân hàng châu Âu có thể sẽ phải chịu khoản tổn thất tài sản khoảng 283 tỷ USD trong năm nay và năm sau.

Tệ hại hơn, Capital Economics cho rằng tỷ lệ nợ tiêu dùng của Mỹ hiện cao hơn mức 130% thu nhập sau thuế, mức cao gấp đôi so vói thời kỳ những năm 1980. Việc giảm tỷ lệ này sẽ khiến tình trạng vỡ nợ gia tăng, lạm phát cao hay một thời kỳ tiết kiệm kéo dài. Không một tin nào trong số các tin trên mang lại dấu hiệu tích cực. Khủng hoảng còn lâu mới qua đi, khủng hoảng sẽ không biến mất chỉ sau một quý tốt đẹp.

Theo Economist